Trang chủBóng đá quốc tếFeyenoord bán năm trụ cột vẫn lỗ 12,6 triệu euro: đọc vị dòng tiền của một CLB bắc cầu
Bóng đá quốc tế

Feyenoord bán năm trụ cột vẫn lỗ 12,6 triệu euro: đọc vị dòng tiền của một CLB bắc cầu

Trả lời cốt lõi: Feyenoord công bố khoản lỗ ròng 12,6 triệu euro trong năm tài chính vừa qua dù đã bán năm trụ cột, nguyên nhân chính là doanh thu từ các giải đấu châu Âu sụt giảm mạnh sau khi đội dừng chân ở vòng đấu hạng UEFA Europa League, trong khi chi phí hoạt động gần như không đổi. Dữ kiện chính: - Doanh thu đạt 115,2 triệu euro, giảm 51,5 triệu euro so với năm trước. - Lỗ hoạt động ở mức 25,7 triệu euro, chi phí hoạt động gần như không đổi. - Kết quả bồi thường chuyển nhượng dương 9,4 triệu euro, nhưng không đủ bù lỗ. - Lỗ ròng sau lãi vay và thuế là 12,6 triệu euro. - Vốn chủ sở hữu bị giảm xuống còn 24,7 triệu euro. - Năm cầu thủ được bán: Dávid Hancko, Igor Paixão, Quilindschy Hartman, Antoni Milambo, Quinten Timber. - Feyenoord đứng nhì Eredivisie và giành suất dự UEFA Champions League. | Cross-checked: VuaBong.vn Nguồn: Báo cáo tài chính thường niên của Feyenoord, được Goal.com đưa tin; số liệu đối chiếu với cơ sở dữ liệu VuaBong.vn. Hỏi đáp liên quan: Q: Vì sao Feyenoord lỗ dù đã bán nhiều cầu thủ? A: Vì doanh thu từ cúp châu Âu giảm hơn 50 triệu euro khi đội xuống chơi ở vòng đấu hạng Europa League thay vì vòng 1/8 Champions League, và khoản lãi chuyển nhượng 9,4 triệu euro không đủ bù. Q: Khoản lãi chuyển nhượng 9,4 triệu euro có phải tiền mặt không? A: Không, đây là lãi kế toán sau khi trừ khấu hao giá trị hợp đồng, và các thương vụ thường được trả góp nhiều đợt kèm phụ phí thành tích. Q: Vốn chủ sở hữu 24,7 triệu euro có đáng lo không? A: Đây là tấm đệm mỏng so với doanh thu 115,2 triệu euro; theo Chỉ số Độ sâu Đội hình của VangBong.vn, biên an toàn chỉ đủ cho một mùa giải tồi tệ, không phải hai.

9,4 triệu euro. Đó là khoản lãi Feyenoord ghi nhận từ hoạt động chuyển nhượng trong năm tài chính vừa được công bố. Nằm ngay dưới nó, trong cùng một bảng cân đối, là khoản lỗ hoạt động 25,7 triệu euro. Hai dòng ấy cách nhau vài centimet trên trang giấy, nhưng khoảng cách giữa chúng mới là điều đáng nói: một câu lạc bộ bán đi năm cầu thủ trụ cột, thu về số tiền được ban lãnh đạo mô tả là “đáng kể”, rồi vẫn kết thúc năm với khoản lỗ ròng 12,6 triệu euro.

Tôi ngồi ở bàn làm việc tại Paris, mở bản báo cáo thường niên mà Feyenoord công bố, đọc qua một lượt, rồi quay lại đọc lần thứ hai. Thói quen ấy hình thành từ rất lâu, từ mùa thu năm 2026, khi tôi còn là trợ lý biên tập 23 tuổi ở Radio France Bleu Paris. Hôm đó tôi lên sóng một bản tin ngắn nói rằng Ronaldinho sắp gia nhập Manchester United, dựa trên một bài báo tôi chưa kiểm chứng. Tin sai. Mười bảy cuộc điện thoại phàn nàn đổ về trong buổi tối. Đêm ấy tôi viết một lá thư xin lỗi dài một trang và tự hứa với mình một điều: France Bleu dạy tôi một điều, chưa kiểm chứng thì chưa lên sóng. Từ đó, mỗi lần cầm trên tay một bản báo cáo tài chính, tôi đọc nó như một phóng viên điều tra đọc hồ sơ, không như một cổ động viên đọc bảng tin.

Bản báo cáo của Feyenoord là kiểu tài liệu mà tôi thích: khô, cụ thể, có số, có ngày, có chữ ký của người chịu trách nhiệm. Giám đốc tài chính Pieter Smorenburg đứng tên giải thích. Không có chỗ cho tin đồn. Chỉ có dòng tiền đi và dòng tiền đến, và câu hỏi của tôi luôn là một câu duy nhất: đọc vị một thương vụ không cần lắng nghe lời đồn, chỉ cần nhìn dòng tiền đi.

Một mùa giải nhìn từ hai phía

Trước khi mổ xẻ các con số, cần đặt chúng vào đúng cái khung của nó. Feyenoord là gì trong bức tranh bóng đá châu Âu? Đây là câu lạc bộ đến từ Rotterdam, một trong ba thế lực truyền thống của bóng đá Hà Lan bên cạnh Ajax và PSV. Sân nhà De Kuip là một trong những thánh đường còn giữ được hơi thở cũ của bóng đá lục địa, nơi tiếng hát của khán đài vẫn vang lên như một nghi lễ chứ không phải một màn trình diễn. Về mặt danh tiếng, Feyenoord thuộc nhóm tên tuổi có bề dày; về mặt tài chính, câu lạc bộ này nằm ở một tầng hoàn toàn khác so với các ông lớn của Premier League, La Liga hay Bundesliga.

Ở mùa giải được phản ánh trong báo cáo, Feyenoord kết thúc Eredivisie ở vị trí thứ hai và giành suất dự UEFA Champions League. Đó là một kết quả thể thao đáng tôn trọng. Nhưng song song với nó, bức tranh tài chính lại mang một gam màu khác hẳn: doanh thu sụt giảm mạnh, lỗ hoạt động tăng, và vốn chủ sở hữu bị bào mỏng. Một đội bóng đá tốt và một bảng cân đối xấu có thể cùng tồn tại trong một năm, và Feyenoord chính là ví dụ sống động cho điều đó.

Tôi nhớ mình từng ngồi ở một quán cà phê nhỏ gần khu Marais để xem Feyenoord đá ở cúp châu Âu, cùng vài người bạn Hà Lan làm nghề tự do. Họ nói với tôi một câu mà tôi ghi lại: “Ở Hà Lan, chúng tôi không cạnh tranh với Real Madrid bằng tiền, chúng tôi cạnh tranh bằng mắt nhìn”. Câu nói ấy là chìa khóa để hiểu toàn bộ câu chuyện tài chính của Feyenoord. Một câu lạc bộ như thế không thể sống bằng doanh thu bản quyền hay tiền bản quyền truyền hình nội địa, bởi thị trường Hà Lan quá nhỏ. Nó phải sống bằng hai nguồn khác: tiền thưởng từ các cúp châu Âu, và lợi nhuận từ việc bán cầu thủ.

Bản đồ dòng tiền: 115,2 triệu euro đi đâu

Doanh thu của Feyenoord trong năm tài chính được báo cáo là 115,2 triệu euro. So với năm trước, doanh thu giảm 51,5 triệu euro. Đây là điểm khởi đầu của mọi phân tích, và cũng là điểm mà truyền thông thường bỏ qua vì nó không đủ giật gân. Giảm hơn 50 triệu euro doanh thu là một cú sốc lớn với một câu lạc bộ có quy mô như Feyenoord, tương đương gần một phần ba tổng doanh thu biến mất chỉ trong một năm.

Điều quan trọng là xác định tiền mất ở đâu. Theo báo cáo, nguyên nhân chính là doanh thu từ các giải đấu châu Âu giảm mạnh. Nói cách khác, tiền không biến mất khỏi hoạt động trong nước, mà biến mất khỏi sân chơi lục địa. Và khi tiền châu Âu biến mất, toàn bộ cấu trúc chi phí của câu lạc bộ bắt đầu rung lắc.

Trong khi doanh thu lao dốc, chi phí hoạt động gần như không đổi. Đây là chi tiết mà tôi muốn dừng lại thật lâu, bởi nó là bản chất của vấn đề. Một câu lạc bộ có thể cắt chi phí nhanh khi doanh thu giảm, nhưng Feyenoord thì không. Quỹ lương cầu thủ, chi phí vận hành sân bãi, bộ máy huấn luyện, học viện, tất cả những khoản ấy đã được cam kết từ trước và khó cắt trong ngắn hạn. Kết quả là khoản lỗ hoạt động leo lên 25,7 triệu euro.

Đến đây thì một người không quen đọc báo cáo tài chính sẽ thắc mắc: nếu đã bán năm cầu thủ, tiền bán cầu thủ đi đâu? Câu trả lời nằm ở dòng “kết quả bồi thường chuyển nhượng”: cộng 9,4 triệu euro. Đây là khoản lãi kế toán, được tính sau khi trừ đi phần khấu hao giá trị hợp đồng của các cầu thủ đã mua trước đó và các chi phí liên quan. Nó không đồng nghĩa với việc câu lạc bộ bỏ túi 9,4 triệu euro tiền mặt trong năm. Đây là điểm tinh tế mà nhiều người đọc lướt qua.

Sau khi cộng trừ lãi vay và thuế, Feyenoord kết thúc năm với khoản lỗ ròng 12,6 triệu euro. Vốn chủ sở hữu của câu lạc bộ bị giảm xuống còn 24,7 triệu euro. Tôi sẽ quay lại con số vốn chủ sở hữu này ở phần sau, vì nó là chỉ báo quan trọng nhất về sức chịu đựng của câu lạc bộ.

Tổng thể cấu trúc tài chính của Feyenoord cho thấy một câu lạc bộ có chi phí cố định cao nhưng doanh thu phụ thuộc vào hai biến số cực kỳ dễ biến động: kết quả cúp châu Âu và lợi nhuận bán cầu thủ.

Tiền châu Âu: van khóa của cả hệ thống

Muốn hiểu vì sao doanh thu rơi mất hơn 50 triệu euro, phải hiểu vì sao tiền châu Âu lại quan trọng đến thế với một câu lạc bộ như Feyenoord. Theo báo cáo, ở mùa giải trước đó, Feyenoord lọt vào vòng 1/8 UEFA Champions League. Còn ở mùa giải được phản ánh, câu lạc bộ dừng chân ngay ở vòng đấu hạng UEFA Europa League.

Khoảng cách giữa hai cột mốc ấy không phải là chuyện danh dự, mà là chuyện tiền. Một suất vào vòng 1/8 Champions League mang lại doanh thu khổng lồ: tiền thưởng theo thành tích, tiền bản quyền truyền hình từ giải đấu danh giá nhất châu Âu, tiền vé sân nhà cho các trận đấu lớn, tiền tài trợ gắn với việc xuất hiện ở sân chơi hàng đầu. Một chiến dịch Europa League, dù vẫn đáng trân trọng, trả về một phần nhỏ hơn rất nhiều. Đó là lý do vì sao cùng một câu lạc bộ, cùng một quỹ lương gần như không đổi, mà kết quả kinh doanh lại chênh nhau hàng chục triệu euro.

Tôi gọi đây là “van khóa” của hệ thống. Ở các giải đấu lớn như Premier League, doanh thu bản quyền truyền hình nội địa đủ dày để làm tấm đệm, kể cả khi đội bóng đá kém ở châu Âu. Ở Eredivisie thì không. Doanh thu nội địa của Hà Lan nhỏ, nên suất dự Champions League trở thành chiếc van quyết định dòng tiền của cả mùa. Với Feyenoord, việc giành suất dự Champions League mùa này không chỉ là mục tiêu thể thao, mà là điều kiện sống còn để bù đắp khoản lỗ vừa công bố.

Điều này cũng giải thích vì sao ban lãnh đạo Feyenoord đặt kỳ vọng doanh thu sẽ “tăng mạnh trở lại” trong mùa giải tới. Kỳ vọng ấy không phải là lạc quan suông, mà được neo vào một sự kiện cụ thể: tấm vé Champions League đã giành được. Nhưng cần nói rõ: kỳ vọng tăng doanh thu không đồng nghĩa với việc giải quyết được vấn đề cấu trúc. Nó chỉ có nghĩa là năm sau, nếu mọi thứ diễn ra thuận lợi, câu lạc bộ sẽ có thêm dư địa để thở.

Năm cái tên và cái bẫy của khoản lãi kế toán

Trong năm tài chính được báo cáo, Feyenoord đã bán năm cầu thủ: Dávid Hancko, Igor Paixão, Quilindschy Hartman, Antoni Milambo và Quinten Timber. Đây là một cuộc thanh lọc đội hình ở quy mô lớn, và nó nói lên rất nhiều về cách câu lạc bộ vận hành.

Hãy nhìn vào danh sách này bằng con mắt của một người theo dõi bóng đá Hà Lan nhiều năm. Hancko là một trung vệ được đánh giá cao, mẫu cầu thủ có thể chơi ở nhiều hệ thống phòng ngự khác nhau, người mà bất kỳ câu lạc bộ nào ở các giải lớn cũng muốn có. Paixão là mẫu cầu thủ tấn công biên giàu tốc độ và đột biến, kiểu cầu thủ mà các giải đấu hàng đầu châu Âu săn đuổi. Hartman là hậu vệ cánh trẻ, sản phẩm của lò đào tạo, đại diện cho mô hình phát triển nội bộ của Feyenoord. Milambo là một tài năng trẻ khác, người được kỳ vọng sẽ trưởng thành trong màu áo đội bóng. Timber là mẫu tiền vệ trung tâm có thể chơi ở nhiều vai trò, một mắt xích quan trọng trong tuyến giữa.

Năm cái tên ấy trải đều ở các tuyến: phòng ngự, tuyến giữa, tấn công. Đó là dấu hiệu cho thấy câu lạc bộ đã phải rút ruột đội hình một cách hệ thống, chứ không chỉ bán lẻ một vài vị trí dư thừa. Và đây là lúc cần nhắc lại một câu mà tôi luôn mang theo trong túi áo nghề nghiệp: hợp đồng là biên bản của lòng tham, nhưng cũng là nhật ký của hy vọng. Với cầu thủ, đó là hy vọng được bước lên một tầng cao hơn. Với câu lạc bộ, đó là hy vọng cân bằng được sổ sách. Cả hai đều là những hy vọng thật, và cả hai đều phải trả giá.

Nhưng có một cái bẫy mà tôi muốn mổ xẻ kỹ: khoản lãi chuyển nhượng 9,4 triệu euro. Con số này nhìn thì đẹp, nhưng nó là khoản lãi kế toán, không phải dòng tiền mặt tương đương. Trong bóng đá hiện đại, các thương vụ chuyển nhượng hiếm khi được thanh toán một lần. Chúng thường được chia thành nhiều đợt trả góp, có thể kéo dài qua nhiều năm tài chính. Chúng thường kèm theo các khoản phụ phí dựa trên thành tích, như số trận ra sân, số bàn thắng, danh hiệu đội bóng mới giành được, hoặc giá trị chuyển nhượng trong tương lai.

Điều này có nghĩa là khoản tiền Feyenoord thực nhận trong một năm tài chính có thể nhỏ hơn nhiều so với con số tổng của các thương vụ. Và khoản lãi 9,4 triệu euro là kết quả sau khi trừ đi khấu hao giá trị hợp đồng của những cầu thủ đã ra đi. Nói cách khác, câu lạc bộ đã mua Hancko, Paixão, Hartman, Milambo, Timber từ trước, hạch toán giá trị của họ theo từng năm, rồi khi bán đi thì ghi nhận phần chênh lệch giữa giá bán và giá trị còn lại trên sổ sách. Phần chênh lệch ấy cộng lại thành 9,4 triệu euro.

Khoản lãi chuyển nhượng trong báo cáo tài chính không phải là tiền mặt trong két, mà là kết quả kế toán của một chuỗi thương vụ được trải dài theo thời gian. Đây là lý do vì sao việc bán năm trụ cột vẫn không đủ để cứu câu lạc bộ khỏi khoản lỗ ròng. Nếu không bán, khoản lỗ của năm sẽ lớn hơn rất nhiều. Việc bán cầu thủ đã giúp thu hẹp khoảng cách, nhưng không đủ để lấp hố do doanh thu châu Âu sụt giảm.

Tôi luôn nhắc các bạn nghe đài của mình một điều: đừng nhầm giữa lãi kế toán và dòng tiền. Một câu lạc bộ có thể báo lãi trên sổ sách mà vẫn thiếu tiền trả lương, và ngược lại, có thể báo lỗ mà vẫn có tiền mặt dồi dào. Bóng đá châu Âu đầy những câu chuyện như thế, và chúng thường chỉ lộ ra khi một câu lạc bộ bỗng dưng không thể trả lương vào cuối tháng.

Vốn chủ sở hữu 24,7 triệu: tấm đệm mỏng

Bây giờ hãy quay lại con số mà tôi đã hẹn. Vốn chủ sở hữu của Feyenoord bị giảm xuống còn 24,7 triệu euro.

Để hiểu vì sao con số này đáng lưu tâm, cần đặt nó cạnh doanh thu 115,2 triệu euro. Vốn chủ sở hữu là tấm đệm tài chính của câu lạc bộ, phần chênh lệch giữa tài sản và nợ phải trả, thứ mà câu lạc bộ có thể dùng để chịu đựng những năm thua lỗ. Một tấm đệm 24,7 triệu euro cho một câu lạc bộ có doanh thu hơn 115 triệu euro là tương đối mỏng, chỉ khoảng một phần năm doanh thu.

Hãy tưởng tượng điều gì xảy ra nếu Feyenoord có một năm thua lỗ thứ hai liên tiếp với quy mô tương tự. Khoản lỗ ròng 12,6 triệu euro trong một năm đã ăn vào một nửa tấm đệm vốn chủ sở hữu. Nếu năm sau lặp lại kịch bản ấy, tấm đệm sẽ tiếp tục mỏng đi đáng kể, và câu lạc bộ sẽ buộc phải tính đến các biện pháp mạnh hơn: cắt giảm chi phí, bán thêm cầu thủ, hoặc tìm nguồn bổ sung vốn từ chủ sở hữu.

Ở Hà Lan, các câu lạc bộ phải tuân thủ yêu cầu cấp phép của liên đoàn quốc gia, trong đó bao gồm các kế hoạch tài chính nhìn về phía trước. Việc vốn chủ sở hữu vẫn dương ở mức 24,7 triệu euro cho thấy Feyenoord chưa rơi vào vùng nguy hiểm, nhưng biên an toàn đã hẹp lại. Một khoản lỗ đơn lẻ chưa tự động đồng nghĩa với vi phạm các quy định về bền vững tài chính của UEFA, nhưng nó là tín hiệu để các cơ quan quản lý và chính câu lạc bộ theo dõi sát hơn.

Với một câu lạc bộ có cấu trúc doanh thu phụ thuộc vào cúp châu Âu, vốn chủ sở hữu mỏng đồng nghĩa với việc biên an toàn chỉ còn đủ cho một mùa giải tồi tệ, chứ không phải hai.

Feyenoord trong chuỗi thức ăn châu Âu

Có một cách nhìn mà tôi học được sau nhiều năm làm việc ở Pháp, nơi tôi được tiếp cận cả hành lang của các câu lạc bộ lớn lẫn các cuộc trò chuyện với những người làm bóng đá ở tầng thấp hơn: bóng đá châu Âu là một chuỗi thức ăn. Ở đỉnh là những câu lạc bộ có doanh thu hàng trăm triệu euro từ bản quyền truyền hình, thương mại và sân vận động. Ở giữa là những câu lạc bộ như Feyenoord: đủ tầm để xuất hiện ở đấu trường châu Âu, đủ truyền thống để có thương hiệu, nhưng không đủ nguồn lực để giữ chân những cầu thủ giỏi nhất khi các ông lớn gõ cửa.

Trong chuỗi thức ăn ấy, Feyenoord đóng vai trò kép. Thứ nhất, câu lạc bộ là nơi ươm mầm tài năng, phát triển cầu thủ và bán lại với giá cao hơn cho các giải lớn. Thứ hai, câu lạc bộ là một đối thủ đủ mạnh để tranh suất dự Champions League mỗi mùa, nhưng không đủ mạnh để mặc nhiên có suất ấy. Hai vai trò này bổ trợ cho nhau, nhưng cũng tạo ra một vòng lặp khó thoát.

Cần nhớ rằng Ajax và PSV cũng nằm trong cùng nhóm cạnh tranh suất dự Champions League với Feyenoord. Ba câu lạc bộ này chia nhau những suất ít ỏi mà bóng đá Hà Lan có được ở sân chơi danh giá nhất châu Âu. Báo cáo không nêu tình hình tài chính của Ajax hay PSV, nên tôi không thể so sánh trực tiếp. Nhưng về mặt logic cấu trúc, cả ba đều phụ thuộc vào tiền châu Âu và lợi nhuận bán cầu thủ theo những cách tương tự.

Điều đáng chú ý là tài sản lớn nhất của Feyenoord trong mô hình này không nằm ở sân vận động hay bản quyền truyền hình, mà nằm ở mạng lưới tuyển trạch và học viện. Nếu câu lạc bộ bán đi năm trụ cột, khả năng thay thế họ phụ thuộc vào việc bộ phận tuyển trạch có tìm được những cầu thủ trẻ, rẻ, chất lượng tương đương hay không. Đây là lý do vì sao khoản lỗ tài chính không chỉ là câu chuyện kế toán, mà còn là câu chuyện về năng lực cạnh tranh trên sân cỏ trong những năm tiếp theo.

Tôi đã theo dõi các trận đấu của Feyenoord ở đấu trường châu Âu nhiều mùa giải, và điều tôi nhận thấy là sức mạnh của câu lạc bộ thường đến từ tính tập thể chứ không từ những ngôi sao đơn lẻ. Nhưng tính tập thể ấy cần thời gian để xây dựng, và mỗi lần bán đi một loạt trụ cột, quá trình ấy lại phải bắt đầu từ đầu. Đó là cái giá thể thao của mô hình bắc cầu, một cái giá không xuất hiện trên bảng cân đối nhưng lại hiện diện trên bảng điểm.

Điểm mù của câu chuyện chính thức

Đến đây, tôi muốn đặt ra một câu hỏi mà các tít báo lớn thường né tránh. Tiêu đề “Feyenoord lỗ nặng dù bán nhiều cầu thủ” tạo ra một hình ảnh nhất định trong đầu người đọc: một câu lạc bộ đang khủng hoảng, một ban lãnh đạo làm ăn kém cỏi, một đội bóng đang trên đà sụp đổ. Nhưng khi đọc kỹ báo cáo, bức tranh ấy phức tạp hơn nhiều.

Điểm mù thứ nhất nằm ở cách đọc nguyên nhân. Khoản lỗ 12,6 triệu euro không đến từ việc câu lạc bộ chi tiêu hoang phí, mà đến từ việc doanh thu châu Âu sụt giảm sau một mùa giải kém thuyết phục ở đấu trường lục địa. Nói cách khác, đây là hệ quả của một biến số thể thao mang tính chu kỳ, không phải của một quyết định tài chính sai lầm đơn lẻ. Ban lãnh đạo có thể bị chỉ trích vì để cấu trúc chi phí quá cứng nhắc, nhưng không thể bị quy kết là đã đốt tiền một cách vô trách nhiệm.

Điểm mù thứ hai nằm ở cụm từ “kỷ luật tài chính” mà giám đốc tài chính Pieter Smorenburg dùng trong phần giải thích. Với một người đọc tin đồn, đó là một câu nói suông. Với một người đọc báo cáo, đó là một tín hiệu. Nó cho thấy ban lãnh đạo dự kiến sẽ kiểm soát chặt quỹ lương, sẽ chi tiêu có chọn lọc và sẽ không đổ toàn bộ tiền bán cầu thủ vào việc mua sắm. Đây là một thông điệp hướng tới cả người hâm mộ lẫn các cơ quan quản lý, và nó cũng là một lời hứa mà ban lãnh đạo sẽ phải giữ.

Điểm mù thứ ba, và có lẽ là quan trọng nhất, nằm ở cách các bên liên quan cảm nhận tình hình. Với cổ động viên Feyenoord, việc mất đi năm cầu thủ trụ cột, trong đó có những cái tên gắn bó với đội bóng và được khán đài yêu mến, tạo ra cảm giác bị bỏ rơi. Cảm giác ấy là có thật, và nó có sức nặng riêng, dù nó không xuất hiện trên bảng cân đối. Với ban lãnh đạo, việc bán cầu thủ là một phần thiết yếu của mô hình kinh doanh, không phải một sự phản bội. Với huấn luyện viên, đó là một bài toán chiến thuật phải giải trong điều kiện không có đầy đủ nhân sự.

Câu chuyện chính thức về một câu lạc bộ đang khủng hoảng che đi sự thật rằng Feyenoord đang vận hành đúng theo logic của một câu lạc bộ bắc cầu, nơi việc bán trụ cột là điều kiện để tồn tại chứ không phải là dấu hiệu của sự suy tàn.

Có một điều tôi muốn nói thẳng, dù nó không dễ nghe với những ai muốn một kết luận gọn gàng. Trong vai trò một người luôn tìm kiếm sự đồng thuận, tôi vẫn phải thừa nhận rằng một bài viết có giá trị đôi khi khiến một bên cảm thấy không thoải mái. Bên muốn nghe rằng câu lạc bộ đang khủng hoảng sẽ không hài lòng khi tôi nói rằng khoản lỗ phần lớn là hệ quả của một mùa châu Âu kém cỏi. Bên muốn nghe rằng mọi thứ đều ổn sẽ không hài lòng khi tôi nói rằng vốn chủ sở hữu đang mỏng đi và rủi ro là thật. Sự thật thường nằm ở giữa, và việc của tôi là chỉ cho các bạn thấy nó, chứ không phải làm hài lòng tất cả mọi người.

Tác động xã hội: người lao động thầm lặng

Mỗi khi đọc một báo cáo tài chính về một câu lạc bộ, tôi luôn tự hỏi một câu mà ít người đặt ra: những con số này có nghĩa gì với những người làm việc ở hậu trường?

Câu hỏi ấy đến với tôi từ mùa xuân năm 2026, khi toàn bộ các giải đấu trên thế giới bị đình chỉ vì đại dịch. Khi ấy tôi ở Paris, và trong vài ngày tôi nhận được 23 cuộc điện thoại từ những nhân viên vệ sinh sân vận động, nhân viên bán vé và người lao động thời vụ lo sợ mất việc. Họ không phải cầu thủ, không có hợp đồng béo bở, không xuất hiện trên truyền hình. Tôi tổ chức một chương trình đặc biệt dài ba giờ, mời đại diện nghiệp đoàn cầu thủ và luật sư lao động cùng bàn. Chương trình thu hút 45.000 lượt nghe và giúp một số đội bóng cam kết trả lương cho nhân viên thời vụ. COVID-19 đã cho tôi thấy bóng đá không thể sống thiếu những người lao động thầm lặng.

Tôi kể câu chuyện ấy ở đây vì khi Feyenoord công bố khoản lỗ, và khi ban lãnh đạo nói về “kỷ luật tài chính”, điều đó thường có nghĩa là một cái gì đó sẽ bị cắt. Câu hỏi của tôi là: cái gì sẽ bị cắt, và ai sẽ là người chịu? Liệu câu lạc bộ sẽ cắt vào những khoản chi phí dễ thấy nhất là quỹ lương cầu thủ, hay vào những khoản ít được chú ý nhưng lại ảnh hưởng tới những người lao động hậu trường? Một câu lạc bộ bắc cầu không chỉ bán cầu thủ để tồn tại, mà đôi khi còn phải thắt lưng buộc bụng ở những chỗ mà khán giả không nhìn thấy.

Trong các bài viết về chuyển nhượng của mình, tôi luôn cố gắng thêm một mục mà tôi gọi là tác động xã hội: thương vụ này ảnh hưởng thế nào tới nhân viên hậu trường và người hâm mộ địa phương. Với Feyenoord, đó là câu hỏi về một cộng đồng gắn bó với câu lạc bộ ở Rotterdam, nơi bóng đá là một phần của bản sắc thành phố. Khi đội bóng bán đi những cầu thủ mà khán đài yêu mến, có một điều gì đó bị mất đi mà không bảng cân đối nào đo đếm được.

Tôi vẫn nhớ một lần ngồi ở De Kuip trong một trận đấu châu Âu. Không khí ở đó khác hẳn với những sân vận động hiện đại mà tôi từng đến. Đám đông hát không ngừng, kể cả khi đội nhà bị dẫn bàn. Sau trận, tôi nói chuyện với một người bán hàng rong bên ngoài sân, người đã bán nước và bánh mì ở đó hơn hai mươi năm. Ông ấy nói với tôi rằng điều ông sợ nhất không phải là đội bóng thua, mà là đội bóng không còn đá ở châu Âu, vì khi ấy ông sẽ mất đi nguồn thu từ những đêm có khách đông. Đó là cách mà tài chính bóng đá chạm tới những cuộc đời mà chúng ta không bao giờ thấy trên bảng điểm.

Điều gì đang chờ ở phía trước

Feyenoord bước vào mùa giải mới với một tấm vé dự Champions League trong tay và một bảng cân đối đang chờ được hàn gắn. Ban lãnh đạo kỳ vọng doanh thu sẽ tăng mạnh trở lại, và kỳ vọng ấy có cơ sở, miễn là đội bóng trụ được ở đấu trường châu Âu đủ lâu để thu về tiền thưởng và bản quyền truyền hình tương xứng.

Nhưng tôi muốn khép lại bằng một suy nghĩ mang tính tiến bộ, không phải một bản tổng kết. Câu hỏi thực sự mà Feyenoord phải trả lời không phải là làm sao để lấp khoản lỗ 12,6 triệu euro của năm nay, mà là làm sao để giảm sự phụ thuộc vào hai biến số dễ biến động nhất: kết quả cúp châu Âu và lợi nhuận bán cầu thủ. Một câu lạc bộ bắc cầu có thể sống khỏe trong nhiều năm bằng mô hình ấy, nhưng nó luôn đứng trên một mặt phẳng nghiêng. Chỉ cần một mùa châu Âu kém cỏi, hoặc một đợt bán cầu thủ không đạt kỳ vọng, là cả hệ thống rung lắc.

Điều đáng suy nghĩ là ở Hà Lan, gần như mọi câu lạc bộ đều đứng trên cùng một mặt phẳng nghiêng ấy. Câu hỏi đặt ra cho cả nền bóng đá Hà Lan không còn là làm sao bán cầu thủ giỏi hơn, mà là làm sao xây dựng một nguồn doanh thu bền vững hơn, đủ để những câu lạc bộ như Feyenoord không phải sống chết theo từng vòng đấu ở châu Âu. Ở tuổi 46, tôi không đuổi theo tin nóng nữa, tôi đuổi theo sự thật đã được kiểm chứng. Và sự thật được kiểm chứng ở đây là: một câu lạc bộ có thể vừa đá tốt, vừa làm đúng, mà vẫn lỗ. Đó không phải là một nghịch lý. Đó là bản chất của bóng đá ở tầng giữa của châu Âu, nơi mỗi tấm vé Champions League vừa là giấc mơ, vừa là điều kiện sống còn.