Tulane tuyển Phó Giám đốc Aquatics: Tín hiệu từ tầng đáy hệ sinh thái bơi lội Mỹ

Trên bảng tin tuyển dụng của Đại học Tulane, một vị trí vừa được đăng: Phó Giám đốc phụ trách Aquatics. Không có vận động viên nào, không có kỷ lục nào, không có làn bơi nào được nhắc tên. Ấy vậy mà trong bản mô tả công việc ấy, một chi tiết khiến tôi dừng lại giữa chừng: hồ bơi tiêu chuẩn Olympic trong nhà. Con số không có giới tính, nhưng người đọc chúng thì có. Và trong mắt một người đã ngồi năm năm bên bảng số liệu bơi lội, một hồ bơi 50 mét nằm dưới quyền của bộ phận Campus Recreation nói nhiều hơn cả chục bản tin huy chương cộng lại. Để hiểu vì sao, phải hiểu cấu trúc của bơi lội đại học Mỹ. Nước này vận hành hai hệ thống song song. Một là NCAA, nơi các đội tuyển varsity thi đấu, nơi những suất Olympic được ươm mầm. Hai là Campus Recreation, nơi sinh viên bơi để sống khỏe, để học bơi, để lấy chứng chỉ cứu hộ. Hai hệ thống này hiếm khi dùng chung nhân sự. Một vị trí như ở Tulane thuộc hệ thống thứ hai, tầng đáy của kim tự tháp. Ở Úc, nơi tôi làm việc, mô hình này cũng tồn tại nhưng mỏng hơn. Các trung tâm bơi lội thành phố vận hành chương trình dạy bơi theo quỹ đạo tương tự, chỉ khác là họ không gắn với một đại học. Tôi đã theo dõi các giải bơi học sinh trung học ở Brisbane suốt nhiều năm. Điều tôi nhận ra là: người ta chỉ quay phim làn bơi số 4 ở chung kết. Không ai quay cảnh một đứa trẻ tám tuổi học nổi ở hồ cạn. Nhưng chính hồ cạn đó mới là nơi sản sinh ra làn bơi số 4. Bản mô tả công việc của Tulane liệt kê một chuỗi nhiệm vụ mà nếu đọc vội, ta sẽ bỏ qua. Vị trí này tuyển dụng, huấn luyện, xếp lịch, giám sát và đánh giá toàn bộ nhân viên aquatics. Họ vận hành chương trình Learn to Swim, dạy bơi nhập môn. Họ vận hành các khóa chứng chỉ American Red Cross. Họ vận hành một khóa chứng chỉ lặn Scuba. Đọc như một bảng số liệu, đây là ba tầng doanh thu khác nhau trong cùng một dòng tiền. Learn to Swim là tầng khối lượng, hàng trăm trẻ em mỗi học kỳ, biên lợi nhuận thấp, nhưng là phễu tuyển sinh. Chứng chỉ Red Cross là tầng chuẩn hóa, gắn cơ sở này vào một tiêu chuẩn quốc gia bên ngoài, nghĩa là nhân viên cứu hộ phải tái chứng nhận theo chu kỳ. Scuba là tầng chuyên biệt, rủi ro cao nhất, số người tham gia ít nhất. Ba tầng này cộng lại cho ta thứ mà bảng huy chương không bao giờ cho: một chỉ số về độ sâu của đường ống đào tạo. Khi tôi đặt cạnh nhau cụm hồ bơi tiêu chuẩn Olympic trong nhà với hồ bơi ngoài trời và sân tắm nắng, tôi thấy một cơ sở hạ tầng vốn đã được đầu tư lớn, đang được vận hành thường xuyên chứ không phải để không. Một chi tiết nữa ít ai để ý. Vị trí này nắm trách nhiệm chính trong việc thiết lập quy trình quản lý rủi ro và đào tạo lại nhân viên định kỳ. Trong ngôn ngữ của tôi, đây là dữ liệu về quản trị. Một cơ sở không có quy trình rủi ro thì không viết ra hai chữ thiết lập. Họ chỉ tuân thủ. Việc họ thiết lập nghĩa là họ đang xây hoặc đang tái cấu trúc. Khi một bộ phận phải tái cấu trúc quy trình an toàn, thường có hai khả năng: hoặc họ vừa trải qua một khoảng trống, hoặc họ đang lớn nhanh hơn hệ thống cũ. Và có một nghịch lý nhỏ trong cách nhà tuyển dụng tự mô tả. Họ gọi vị trí này là thành viên thiết yếu của đội Campus Recreation. Đó là lời tự khai, không phải dữ liệu độc lập. Nhưng nếu đọc nó cạnh phạm vi công việc gồm chương trình, cơ sở vật chất, nhân sự và rủi ro, ta thấy một điều: quyền lực bị dồn vào một chỗ. Một người nắm cả bốn trục. Đó vừa là dấu hiệu của một bộ phận đang lớn, vừa là một điểm nghẽn hệ thống. Đây là chỗ tôi phải nói điều mà nhiều người trong ngành không muốn nghe. Chúng ta có một thói quen xấu: đọc mọi thứ như thể nó phải là tin tức thi đấu. Một bản tin tuyển dụng không phải là tin thi đấu. Nó không có thời gian thi đấu, không có thành tích, không có tên người. Nếu tôi cố nhét nó vào khuôn phân tích hiệu suất, tôi sẽ bịa ra dữ liệu. Và tôi đã học được ở Kazan rằng bịa dữ liệu là con đường ngắn nhất để chết trên bàn cược. Nhưng, và đây là chữ nhưng quan trọng, việc nó không phải tin thi đấu không có nghĩa là nó vô giá trị. Nó chỉ có nghĩa là giá trị của nó nằm ở một tầng khác. Tương quan không phải nhân quả: một hồ bơi 50 mét không tự sinh ra huy chương. Nhưng không có hồ bơi 50 mét, không có huy chương nào được sinh ra cả. Ngành bơi lội có một điểm mù cấu trúc. Chúng ta chi hàng triệu đô để phân tích đường bơi của một kình ngư, nhưng gần như không ai phân tích xem tầng đáy của đường ống ấy đang khỏe hay đang mục. Khi một trường đại học tuyển người để vận hành tầng đáy đó, đó là một tín hiệu. Yếu, gián tiếp, nhưng thật. Tôi phải thành thật về những gì mình không đo được. Bản mô tả công việc này do chính nhà tuyển dụng viết ra, nên mọi lời mô tả về vai trò đều là lời tự khai. Chỉ có một mục được ngoại nguồn xác thực: chứng chỉ American Red Cross. Tôi không biết quy mô nhân sự cụ thể, không biết số lượng trẻ em mỗi khóa, không biết ngân sách vận hành. Tôi cũng không biết liệu trường có đội bơi varsity vận hành song song hay không, vì bản tin không nói. Những khoảng trống đó là thật, và tôi không lấp chúng bằng suy đoán. Vậy theo dõi cái gì? Tôi sẽ để mắt đến ba thứ. Thứ nhất, liệu Tulane có tuyển thêm vị trí aquatics nào nữa không. Nhiều vị trí cùng lúc là dấu hiệu mở rộng chứ không phải thay thế. Thứ hai, liệu họ có tổ chức giải đấu đường dài trên hồ 50 mét không. Nếu có, cơ sở này từ tầng giải trí sẽ nhích lên tầng thi đấu. Thứ ba, chu kỳ chứng nhận Red Cross. Đó là nhịp thở của thị trường đào tạo cứu hộ, và nó chạy theo lịch chứ không theo cảm hứng. Tôi không tin cảm xúc. Tôi tin chuỗi số liệu dài hơn cảm xúc của bạn. Nhưng tôi cũng biết rằng chuỗi số liệu dài nhất bắt đầu từ một đứa trẻ học nổi ở hồ cạn. Nếu ta không đọc được tín hiệu từ tầng đáy ấy, thì đến lúc nó vỡ, ta sẽ lại ngồi phân tích tại sao một xác suất 99% chết trên bàn cược.