Bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup và Asiad: Áp lực kép cho bóng đá Việt Nam

Trong bối cảnh đội tuyển Việt Nam đang chuẩn bị cho FIFA ASEAN Cup 2026 và Đại hội Thể thao châu Á (Asiad) diễn ra trong cùng một khung thời gian cuối tháng 9 đầu tháng 10, một vấn đề nan giải đang trở thành tâm điểm: bản quyền truyền hình vẫn chưa được giải quyết. Điều này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng người hâm mộ có thể theo dõi trực tiếp các trận đấu của đội tuyển quốc gia hay không. Theo thông tin từ một tờ báo uy tín, một đài truyền hình lớn của Việt Nam đang ”gần như chốt” được thỏa thuận mua bản quyền FIFA ASEAN Cup. Tuy nhiên, quá trình đàm phán với FIFA được mô tả là ”phức tạp hơn nhiều” so với các giải đấu khu vực trước đây. Nguyên nhân chính nằm ở sự thay đổi cơ cấu tổ chức: giải đấu này không còn do Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) điều hành mà đã chuyển giao quyền lực cho FIFA, khiến giá bản quyền và các điều khoản thương mại thay đổi đáng kể. Điều đáng nói là hiện tại không có bất kỳ đơn vị nào tại Việt Nam hay Đông Nam Á sở hữu bản quyền giải đấu. Điều này cho thấy sự chênh lệch giữa kỳ vọng giá của FIFA và khả năng chi trả của thị trường khu vực. Đài truyền hình Việt Nam đang thương lượng ở ”mức giá hợp lý”, nhưng nếu không đạt được thỏa thuận, nguy cơ khán giả Việt Nam không được xem trực tiếp các trận đấu của đội nhà là hoàn toàn có thật. Trong khi đó, tình hình bản quyền Asiad còn khó khăn hơn. Một lãnh đạo đài truyền hình cho biết thương lượng đang ”bế tắc” và việc mua gói bản quyền đa môn thể thao với 43 môn và 469 nội dung thi đấu khiến chi phí đội lên rất cao. Việt Nam đặt mục tiêu giành 4-6 huy chương vàng và lọt vào top 20 toàn đoàn, nhưng nếu bản quyền không được giải quyết, người hâm mộ sẽ không thể theo dõi những khoảnh khắc vàng son đó. Từ góc nhìn chuyên môn, điều này tác động trực tiếp đến khả năng chuẩn bị của đội tuyển. Với lịch thi đấu dày đặc – gặp Philippines (26/9), Thái Lan (29/9) và Pakistan (2/10) – HLV Kim Sang Sik sẽ phải tính toán phương án xoay vòng lực lượng hợp lý. Sự vắng mặt của khán giả truyền hình có thể làm giảm áp lực tâm lý nhưng cũng khiến tinh thần đội tuyển thiếu đi sự cổ vũ từ hàng triệu trái tim trên khắp cả nước. Một điểm đáng chú ý là giải đấu diễn ra tại Indonesia – cụ thể là sân Si Jalak Harupat ở Bandung và Jakarta – nơi có điều kiện thời tiết, độ cao và sự cuồng nhiệt của khán giả địa phương hoàn toàn khác biệt. Điều này đặt ra thách thức về sự thích nghi, nhưng bài báo gốc lại không đề cập đến yếu tố này. Trong khi đó, khả năng ”giải cứu” bản quyền thông qua hình thức chia sẻ (sub-licensing) cho các đài truyền hình địa phương đang được tính đến. Nếu thỏa thuận thành công, người hâm mộ có thể được xem miễn phí trên các kênh truyền hình quốc gia, giúp giảm thiểu rủi ro mất khán giả. Về mặt danh tiếng, nếu bản quyền không được mua, trách nhiệm sẽ đổ lên vai các nhà đàm phán trong nước, không phải FIFA. Đây là bài toán khó cho các cơ quan quản lý thể thao và truyền hình Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh dư luận đang kỳ vọng rất lớn sau chức vô địch gần đây của đội tuyển. Nhìn chung, câu chuyện bản quyền truyền hình không chỉ là vấn đề kinh tế – nó còn thể hiện sự chuyển giao quyền lực trong hệ thống bóng đá châu Á, nơi FIFA ngày càng tập trung hóa các sản phẩm giải đấu khu vực. Với người hâm mộ Việt Nam, niềm hy vọng vẫn còn, nhưng thời gian đang dần cạn.