Ba ứng viên ghế Chủ tịch VFF: cuộc đua thật nằm ở hai ghế phó

Ngày 21/10, danh sách ứng viên Ban Chấp hành Liên đoàn Bóng đá Việt Nam nhiệm kỳ X (2026–2030) được công bố, đúng hai ngày sau khi hồ sơ ứng cử khép lại vào 19/10. Dòng đầu tiên của tờ danh sách dành cho ghế Chủ tịch, và ở đó có ba cái tên: Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Đức Thụy, Nguyễn Xuân Vũ.

Tôi đọc tờ danh sách ấy bốn lần trong một buổi chiều. Lần đầu để đếm. Lần thứ hai để đối chiếu với ban lãnh đạo nhiệm kỳ IX (2026–2026). Lần thứ ba để tìm những cái tên xuất hiện hai lần. Lần thứ tư, tôi dừng lại ở một ô mà phần lớn bản tin buổi tối hôm ấy bỏ qua: ghế Phó chủ tịch phụ trách Tài chính và Vận động tài trợ có sáu ứng viên, đông nhất trong toàn bộ các ban.

Sáu người cho một ghế. Ba người cho ghế Chủ tịch. Ba người cho ghế Phó chủ tịch phụ trách Chuyên môn. Một người duy nhất cho ghế Truyền thông và Đối ngoại. Bốn dãy số ấy xếp cạnh nhau đã kể gần hết câu chuyện của kỳ đại hội dự kiến diễn ra vào tháng 1/2027.

Đại hội VFF vận hành như một cuộc họp cổ đông của cả nền bóng đá, chỉ khác ở chỗ cổ đông là các liên đoàn thành viên, các đơn vị trực thuộc và đại diện các câu lạc bộ chuyên nghiệp. Ban Chấp hành được bầu tại đại hội sẽ nắm quyền định đoạt ba thứ: ai dẫn dắt các đội tuyển quốc gia, tiền tài trợ được phân bổ ra sao, và hệ thống đào tạo trẻ chạy theo mô hình nào trong bốn năm tới. Nhiệm kỳ IX đang ở những tháng cuối. Danh sách ứng viên còn phải qua một cửa thẩm định kép của Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trước khi được chốt chính thức, theo cách các tổ chức xã hội – nghề nghiệp có yếu tố nhà nước vẫn làm từ nhiều nhiệm kỳ nay.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các kỳ đại hội của tôi, phần khó nhất của thể loại tin này nằm ở chỗ nó buộc người viết phải đọc một tờ danh sách như đọc một đội hình ra sân. Ai đá chính, ai dự bị, ai đá hai vị trí, ai chỉ có mặt cho đủ quân số. Năm 2026 ở Qatar, tôi học được rằng những thay đổi lớn nhất thường bắt đầu ở chỗ không ai quay máy quay về. Morocco dạy tôi rằng cuộc cách mạng thầm lặng nhất là cuộc cách mạng không ai nhìn thấy. Một tờ danh sách ứng viên VFF cũng cần được đọc theo cách ấy.

Ba cái tên ở ghế Chủ tịch tạo thành ba hướng đi khác nhau, và sự khác biệt giữa chúng rõ hơn nhiều so với những gì tiêu đề báo tối hôm ấy gợi ra.

Trần Quốc Tuấn là đương kim Chủ tịch. Ông đặt tên mình vào cả ghế Chủ tịch lẫn ghế Phó chủ tịch phụ trách Chuyên môn. Trong logic của một cuộc bầu cử, việc một người đương nhiệm ứng cử hai ghế cùng lúc mang hai cách đọc trái ngược: hoặc là sự tự tin của người đã nắm chắc phần thắng, hoặc là phương án dự phòng của người không chắc mình giữ được ghế cao nhất. Với một tổ chức mà tính liên tục được xem là tài sản, cả hai cách đọc đều có lý.

Nguyễn Đức Thụy, sinh năm 2026, lần đầu bước vào cơ chế bầu cử của VFF. Ông gắn với LPBank, ngân hàng đang là nhà tài trợ chính của V-League. Ông cũng đặt tên vào ghế Phó chủ tịch Tài chính và Vận động tài trợ. Một doanh nhân ngoài hệ thống, ứng cử cùng lúc hai ghế, và một trong hai ghế ấy là ghế quản lý dòng tiền của chính giải đấu mà doanh nghiệp ông gắn tên vào.

Nguyễn Xuân Vũ là đương kim Phó chủ tịch phụ trách Truyền thông và Đối ngoại, và là ứng viên duy nhất ở ghế này. Ông có suất trong Ban Chấp hành bất kể kết quả cuộc bỏ phiếu ở ghế Chủ tịch. Trong một kỳ đại hội mà gần như mọi ghế đều có cạnh tranh, một ghế không có đối thủ là chi tiết cần được ghi lại, kèm theo hai khả năng: hoặc sự đồng thuận rộng về năng lực của người đương nhiệm, hoặc sự thiếu quan tâm của các trung tâm quyền lực khác với danh mục truyền thông – đối ngoại.

Ghế Phó chủ tịch phụ trách Chuyên môn có ba ứng viên: Trần Huy Đức, Ủy viên Ban Chấp hành nhiệm kỳ IX; Trần Quốc Tuấn; và Trần Anh Tú, Phó chủ tịch VFF nhiệm kỳ IX đồng thời là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Bóng đá Chuyên nghiệp Việt Nam (VPF). Đây là ghế ít được bàn tới trên mặt báo nhưng chi phối trực tiếp đường hướng kỹ thuật: bổ nhiệm huấn luyện viên trưởng các đội tuyển, chính sách nhập tịch, lộ trình đưa cầu thủ trẻ lên đội lớn. Một người vừa đứng ở cơ quan quản lý vừa đứng ở đơn vị vận hành giải chuyên nghiệp sẽ là trung tâm của mọi quyết định liên quan tới lịch thi đấu và điều kiện thi đấu của các câu lạc bộ.

Ghế Phó chủ tịch Tài chính và Vận động tài trợ mới là chỗ đáng dừng lại lâu nhất. Sáu ứng viên, trong đó có Nguyễn Đức Thụy, Vũ Quốc Khánh – Tổng giám đốc LPBank, Nguyễn Trung Kiên – người từng giữ ghế Phó chủ tịch phụ trách Tài chính ở nhiệm kỳ IV, và Lê Văn Thạnh – Chủ tịch công ty Đông Lực. Một ghế có sáu ứng viên thường có nghĩa ghế ấy quan trọng, hoặc ghế ấy đang bị xem nhẹ. Cả hai khả năng đều đáng theo dõi.

Ở đây xuất hiện điểm giao thoa khiến tôi phải ghi chú riêng. LPBank đang là nhà tài trợ chính của V-League. Một ứng viên Chủ tịch gắn với LPBank. Một ứng viên Phó chủ tịch Tài chính là Tổng giám đốc LPBank. LPBank vừa là nhà tài trợ chính của V-League, vừa là doanh nghiệp gắn với một ứng viên Chủ tịch và một ứng viên Phó chủ tịch Tài chính – mức độ trùng lắp ấy chưa có tiền lệ rõ ràng trong lịch sử VFF. Nếu kết quả bỏ phiếu đưa những cái tên này vào Ban Chấp hành, câu hỏi về tính trung lập trong đàm phán hợp đồng tài trợ giải đấu sẽ không còn là câu hỏi học thuật.

Ghế Chủ tịch quyết định ai đứng trước micro. Ghế Phó chủ tịch Tài chính quyết định ai ký hợp đồng tài trợ. Phần lớn độc giả theo dõi bản tin tối 21/10 chỉ nhìn dòng đầu tiên của tờ danh sách. Nhưng trong bốn năm tới, cái ghế có sáu ứng viên mới là nơi định hình số tiền chảy vào các câu lạc bộ, vào học viện trẻ, vào các trung tâm đào tạo vốn đã sống bằng ngân sách eo hẹp.

Có một cách đọc khác mà tôi muốn đặt cạnh cách đọc trên. Cách mạng thầm lặng nhất luôn bắt đầu từ một băng ghế dự bị. Trong sáu cái tên ở ghế tài chính, hai người chưa được nêu chi tiết. Ở nơi không ai nhìn, tôi đào được những viên ngọc đầu tiên – và lần này, viên ngọc ấy có thể là một cái tên không được phóng viên nào gọi điện hỏi thăm trong đêm công bố danh sách.

Giờ tới phần tôi cho là bị đánh giá sai nhiều nhất: câu chuyện "tư nhân hóa quyền lực" trong bóng đá Việt Nam.

Việc các doanh nhân ngân hàng và xây dựng xuất hiện trong danh sách ứng viên được nhiều bản tin đọc như một bước ngoặt. Nhìn vào cấu trúc, nó chỉ là bước ngoặt nếu đi kèm cương lĩnh. Tờ danh sách 21/10 không có một dòng nào về đề án, về kế hoạch tài chính, về mục tiêu đội tuyển. Chúng ta biết ai ứng cử, chưa biết họ sẽ làm gì. Một cuộc cách mạng không có đề án thì mới chỉ là một cuộc thay người.

Điểm thứ hai: khoảng thời gian từ ngày công bố danh sách tới ngày đại hội kéo dài gần 15 tháng. Khoảng lặng 15 tháng giữa ngày công bố danh sách và ngày bỏ phiếu là nơi phần lớn các thay đổi thực sự diễn ra. Ứng viên có thể rút. Ứng viên có thể được bổ sung. Các nhóm có thể đàm phán chia ghế trước khi phong bì được phát ra. Nhìn một tờ danh sách công bố tháng 10 và kết luận về một cuộc bỏ phiếu tháng 1/2027 là đọc sai tốc độ của thể loại tin này.

Điểm thứ ba: cửa thẩm định của hai bộ. Đây là cơ chế ít được nhắc nhưng có hiệu lực phủ quyết trên thực tế. Một ứng viên vướng vấn đề pháp lý hoặc uy tín có thể bị loại trước khi đại hội diễn ra, và khi ấy toàn bộ cấu trúc liên minh dựng lên xung quanh danh sách công bố sẽ phải làm lại. Trong mọi kịch bản tôi dựng, đây là biến số có xác suất thấp nhưng tác động cao nhất.

Điểm thứ tư, và cũng là điểm ít được nói: ứng cử đa ghế. Cả Trần Quốc Tuấn và Nguyễn Đức Thụy đều đặt tên vào hai danh sách. Điều lệ VFF có cho phép một người đồng thời tranh hai ghế trong cùng một Ban Chấp hành hay không – tờ danh sách không trả lời. Nếu cuộc bỏ phiếu sát nút, đây sẽ là điểm để một nhóm đại biểu đặt vấn đề về tính hợp lệ. Những tranh chấp kiểu này hiếm khi nổ ra ngay, nhưng chúng để lại dư âm trong suốt nhiệm kỳ.

Từ góc nhìn của người dành nhiều năm theo chân các đội trẻ, hệ quả của kỳ đại hội này không nằm ở ghế Chủ tịch. Nó nằm ở chỗ ai kiểm soát ngân sách đào tạo trẻ và ai quyết định chính sách chuyên môn. Một học viện thiếu tiền sẽ mất cầu thủ giỏi nhất vào tay câu lạc bộ lớn trước tuổi 17. Một chính sách nhập tịch mở sẽ thu hẹp đường lên đội tuyển của cầu thủ nội. Những quyết định ấy không được đưa ra ở phòng họp báo, mà ở các phiên họp phân bổ ngân sách của Ban Chấp hành khóa X. Mỗi thế hệ đều có một Morocco của riêng mình – chỉ cần ai đó chịu nhìn. Bóng đá Việt Nam có một thế hệ cầu thủ sinh 2026–2026 đang bước vào độ tuổi quyết định. Họ sẽ lớn lên trong bốn năm mà cấu trúc tài chính của nền bóng đá được định hình lại.

Có một chi tiết nhỏ khác tôi giữ lại trong sổ ghi chép: Nguyễn Trung Kiên, người từng giữ ghế Phó chủ tịch Tài chính ở nhiệm kỳ IV, quay lại danh sách ứng viên. Một người từ nhiệm kỳ cách đây hơn một thập kỷ trở lại đúng danh mục cũ nói lên hai điều. Thứ nhất, danh mục tài chính của VFF là một tập hợp cái tên hẹp, ít người đủ điều kiện và đủ uy tín để đứng vào. Thứ hai, kinh nghiệm quản trị tài chính của tổ chức này đang được lấy từ quá khứ nhiều hơn từ hiện tại.

Vậy nên tôi đặt ra ba mốc theo dõi cho những tháng tới. Một: bất kỳ thay đổi nào so với danh sách công bố ngày 21/10. Hai: bất kỳ thông báo nào từ Bộ Nội vụ và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về kết quả thẩm định. Ba: các cuộc trả lời phỏng vấn đầu tiên của ứng viên, vì đó là lúc những đề án chưa từng xuất hiện trên giấy sẽ buộc phải thành hình.

Điều tôi chờ đợi không phải là ai thắng. Điều tôi chờ đợi là liệu trong 15 tháng ấy, có ứng viên nào chịu công bố một đề án đào tạo trẻ có số liệu, có ngân sách, có lộ trình hay không. Nếu không ai làm, kỳ đại hội tháng 1/2027 sẽ chỉ là một lần đổi tên trên bảng điện tử. Còn nếu có, chúng ta sẽ biết chính xác nơi nào cần đào tiếp.

Một ghế có sáu ứng viên, và một tờ danh sách được công bố trong hai ngày. Phần còn lại của câu chuyện sẽ được viết trong 15 tháng tới, ở những hành lang không có máy quay.